แล้ว…มนุษย์ตัดสินใจแบบไหน
ในโพสต์ก่อนเราพอจะเข้าใจการตัดสินใจของหมู่มวลสรรพสัตว์กันแล้วว่า สิ่งมีชิวิตที่มีความสลับซับซ้อนก็มีความซับซ้อนของกลไกการตัดสินใจที่มากขึ้น แล้วมนุษย์อย่างพวกเราล่ะมีกระบวนการตัดสินใจกันแบบไหน
นับได้ว่านี่คือขั้นสุดของการศึกษาสมองของสิ่งมีชีวิตบนผืนพิภพนี้เลยก็ว่าได้ ก็เพราะสมองของมนุษย์นี่ล่ะที่ทำให้โลกใบนี้มีสิ่งต่างๆมากมายเช่นวันนี้ กว่า1ล้านล้านเซลล์ของสมองที่โยงใยกันไปมาในสมองทั้งซีกซ้ายและซีกขวานี้เองที่ก่อเกิดเป็นกระบวนการตัดสินใจที่ซับซ้อนกว่าหมู่มวลสัตว์อื่นกว่า8ล้านสปีชีส์ สิ่งที่เห็นได้ชัดเจนที่สุดและแสดงออกมาได้ชัดแจ้งที่สุดของมนุษย์ก็คือ “อารมณ์” ซึ่งจากงานวิจัยหลายๆงานก็เป็นอันสรุปกันอย่างชัดเจนแล้วว่า “อารมณ์” นี้เองก็เป็นส่วนมาจากการประมวลผลของสมองเช่นกัน
สมองซีกซ้ายเกี่ยวข้องกับความคิดเรื่องตรรกะส่วนสมองซีกขวาเรื่องศิลปะ
.
ไม่ใช่เรื่องของสมองซีกซ้ายหรือขวาเท่านั้น แต่เป็นเรื่องของโครงสร้างสมองทั้ง 3 ส่วน คือ Amygdala, Insula Cortex และ periaqueductal gray ที่เกี่ยวข้องกับเรื่อง “อารมณ์“ มากที่สุด เอาเป็นว่าตอนนี้เรารู้แล้วว่าอารมณ์มีบทบาทต่อการตัดสินใจของมนุษย์ โดยหลักแล้วพอจะสรุปออกมาได้อย่างไรบ้าง
เหตุผลหนึ่งที่บอกยังไงเด็กๆก็ไม่เข้าใจเหตุผลก็เพราะอารมณ์มาเป็นหลักนั่นเอง
.
ดร. Susan Weinschenk ได้พูดถึงเรื่องของการตัดสินใจของมนุษย์ไว้ในบทความเรื่อง How People Make Decisions ว่ามนุษย์เรามักตัดสินใจแบบไม่รู้ตัว (ไม่ใช่ทุกคน แต่ส่วนใหญ่) เหมือนกับที่โคโกโร่นิทรา แห่ง ยอดนักสืบจิ๋วโคนันเคยกล่าวไว้เช่นกัน การเลือกอำพรางคีดบางคดีคนร้ายก็เลือกใช้อุปกรณ์ที่ถูกจริตกับตนเองเช่น สีที่ชอบ จนนำมาเป็นเบาะแสในการตามหาคนร้ายของโคนันได้ในที่สุด
.
ไม่มีใครรู้จักตัวเราแม้กระทั่งตัวเราเอง
กลับมาที่เรื่องของการตัดสินใจ มีอยู่หลายครั้งที่การวิจัยต่างๆในทางการตลาด มีคำถามเก็บข้อมูลกับลูกค้าเพื่อให้แน่ใจว่า สินค้าหรือบริการที่นำออกสู่ตลาดนั้นจะตรงใจลูกค้าและได้รับเลือกจากลูกค้าสร้างผลกำไรให้บริษัทได้ แต่แล้วสินค้าหรือบริการนั้นกลับไม่เป็นที่ยอมรับของตลาด ท้ายที่สุดก็ต้องพ่ายจากตลาดไป มาถึงจุดนี้จะอธิบายผลจากการวิจัยตลาดครั้งนั้นว่าอย่างไรดีที่ลูกค้าไม่ตัดสินใจซื้อสินค้าหรือบริการของเรา
การวิจัยตลาดเพื่อรวบรวมข้อมูลว่าสินค้าหรือบริการของเรา ลูกค้าจะชอบจะตัดสินใจเลือกซื้อไหม
.
จากงานวิจัยเรื่อง Unconscious determinants of free decisions in the human brain ของนักวิจัยร่วมกันทั้ง4คน คือ Chun Siong Soon, Marcel Brass, Hans-Jochen Heinze และ John-Dylan Haynes ระบุว่า ตัวเลือกที่มนุษย์เราได้เลือกไปแล้วนั้นส่วนใหญ่เกิดขึ้นในช่วง 7-10 วินาทีก่อนที่มนุษย์เหล่านั้นจะรู้ตัวว่าได้ “ตัดสินใจ” ไปแล้ว เป็นเรื่องน่าอัศจรรย์มาก มันเหมือนกับว่ามีใครอีกคนในตัวเราที่คอยเลือกให้เราก่อนทุกๆการตัดสินใจเป็นเวลา 7-10 วินาที ก่อนที่ตัวเรา(จริงๆ)จะรู้ตักและเห็นด้วยหรือไม่เห็นด้วยกับตัวเลือกนั้น สิ่งนี้แปลว่าเราหลงคิดว่าเราเป็นคนตัดสินใจอย่างแท้จริง อย่างรู้ตัว ทั้งที่จริงๆแล้วมีตัวเราอีกคนตัดสินใจให้โดยที่เราไม่รู้ตัว แสดงเป็น Timeline คร่าวๆได้ดังรูปข้างล่างนี้
เราตัดสินใจโดยไม่รู้ตัวก่อนที่เราจะรู้ตัวประมาณ 7-10 วินาที
.
ผลของการตัดสินใจโดยไม่รู้ตัว อาจจะไม่เหมือนกับผลของการตัดสินใจโดยรู้ตัวก็ได้ นี่กระมังที่อาจจะเป็นเหตุผลที่ว่า ไม่ว่าจะทำการวิจัยเพื่อถามลูกค้าว่าจะเลือกซื้อสินค้าเราหรือไม่ ก็ทำให้ผลของตลาดจริงๆเมื่อปล่อยสินค้าหรือบริการออกสู่ตลาดแล้วไม่ได้เป็นไปตามที่หวัง
.
นี่เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งที่เห็นชัดและใช้ตัวอย่างเรื่องสินค้าหรือบริการในตลาดมาแสดง เพราะว่าเป็นส่วนที่มนุษย์มีตัวเลือกในการตัดสินใจชัดเจน แต่ในความเป็นจริงมีเหตุการณ์อีกมากมายที่มนุษย์ต้องตัดสินใจ ยิ่งถ้าเป็นการตัดสินใจเลือกแฟนดีๆสักคนแล้วล่ะก็ เรื่อง 7-10 วินาทีที่ตัดสินใจไปแล้วโดยไม่รู้ตัว อาจจะอธิบายความรู้สึกของคนที่ตกหลุมรักได้มากที่สุดก็ได้ แล้วก็ตบท้ายด้วยคำตอบที่เป็นเหตุเป็นผลของมนุษย์ที่เราส่วนใหญ่เรียกมันว่า “Destiny”
ไม่มีถูกหรือผิด ลองย้อนนึกดูความรักของคุณเป็นแบบ Destiny รึเปล่า
.
เห็นได้ชัดว่า เรื่องการตัดสินใจนั้น แม้จะมีเรื่องอารมณ์มาเกี่ยวข้อง แต่การตัดสินใจทั้งหมดมาจากสมองอย่างไม่ต้องสงสัย ไม่ได้มาจากหัวใจอย่างที่เพื่อนนางเอกในละครทีวีอุปมาอุปไมยกันว่า “อยู่ที่แกแล้วนะ ว่าจะใช้หัวใจตัดสินหรือใช้สมองตัดสินเพื่อเลือกเขาคนนั้น”
หลังจากอ่านถึงบรรทัดนี้คุณอาจจะพอตัดสินใจได้แล้วไม่ว่าจะรู้ตัวหรือไม่รู้ตัวว่าพร้อมที่จะแชร์เรื่องราวดีๆนี้ให้กับแฟนของคุณ ขอบคุณครับ ^-^
.
บทความที่เกี่ยวข้อง
.