ประวัติศาสตร์ของนาฬิกา
พอจะมีเวลาไหมครับ? “เวลา” สิ่งที่แม้แต่คนที่ไม่มีอะไรเลยก็ยังมี เราจึงพาคุณมาพบกับ ประวัติศาสตร์ของนาฬิกา สิ่งที่ทำให้เราบริหารจัดการเรื่องต่างๆได้อย่างเป็นระบบ
คำถามที่เราถูกถามกันอยู่เป็นประจำในวันที่เราทำงาน หรือต่อให้ไม่ทำงานก็อาจจะมีคนที่ทำงานอยู่มาถามคำถามแบบนี้กับเรา คำตอบของคุณไม่ว่าจะเป็น “มี” หรือ “ไม่มี” แต่จริง ๆ แล้วทุกคนล้วนมีเหมือนกันหมด เพราะว่าเวลาเป็นสิ่งเดียวที่แม้แต่คนที่ไม่มีอะไรเลยก็ยัง “มี”
กว่าจะเป็นรูปเป็นร่างเป็นเวลาขึ้นมาได้ ก็ได้เจ้า “นาฬิกา” สิ่งที่รูปธรรมที่มาเป็นเหมือนร่างจำแลงของสิ่งที่เป็นนามธรรมอย่าง “เวลา” ก็ใช้เวลากว่า 3,500 ปี นั่นคือย้อนไปตั้งแต่ช่วง 1500 ปีก่อนคริสตกาล นาฬิกาเรือนแรกก็ถือกำเนิดขึ้น เรามาดูกันว่าประวัติศาสตร์ของนาฬิกามีที่มาที่ไปอย่างไร
นาฬิกาแดด (Sundial)
หากนับว่าสิ่งประดิษฐ์ที่ทำจากมือมนุษย์ชิ้นแรกที่ใช้บอกเวลาได้ “นาฬิกาแดด” คงเป็นพระเอกของเรื่องนี้ ซึ่งสามารถสร้างให้ยึดฐานติดกับพื้นหรือจะสร้างเป็นวัตถุให้เคลื่อนย้ายได้ก็นับเป็นนาฬิกาแดดทั้งนั้น เข็มของนาฬิกาไม่ได้วางอยู่บนตัวเรือนและขยับไปเรื่อยๆเหมือนในปัจจุบัน แต่สร้างเช็มที่เรียกว่า โนมอน (gnomon) ตั้งขึ้นมาเหนือพื้นและใช้แสงอาทิตย์สร้างเงาผ่านโนมอนพาดลงบนฐานที่กำหนดขีดบอกเวลาเอาไว้
นาฬิกาแดด นาฬิกาชนิดแรกของมนุษย์
.
นาฬิกาน้ำ (Water Clock)
ข้อจำกัดของนาฬิกาแดดคือไม่สามารถใช้งานได้ถ้าไม่มีแดด นาฬิกาน้ำจึงถูกคิดค้นในเวลาต่อมา แม้ว่าไม่ปรากฎเป็นที่แน่ชัดว่าใครคือกลุ่มแรกที่ประดิษฐ์นาฬิกาแดดชึ้น แต่สำหรับนาฬิกาน้ำ กลุ่มแรกๆที่ประดิษฐ์คิดค้นขึ้นมาคือชาวอียิปต์โบราณ ในช่วง 1,400 ปีก่อนคริสตกาล นาฬิกาน้ำมีชื่อเรียกในตอนนั้นว่า Clepsydra โดยคำว่า Clep แปลว่า ขโมย และ Sydra แปลว่าน้ำ ก็ใช้หลักการของการขโมยน้ำจากภาชนะหนึ่งไปยังอีกภาชนะหนึ่งนั่นเอง นาฬิกาน้ำประกอบด้วยภาชนะบรรจุน้ำสองใบ ใบหนึ่งอยู่สูงกว่าอีกใบหนึ่ง และน้ำก็จะค่อยๆไหลผ่านรูจากภาชนะหนึ่งมาสู่อีกภาชะนหนึ่งด้วยอัตราการไหลที่คงที่ และมีระดับกำหนดไว้ที่ภาชนะใบที่ต่ำกว่า เมื่อระดับน้ำมาถึงขีดก็เป็นอันครบเวลา 1 Clepsydra
.
นาฬิกาเทียน (Candle Clock)
หลังจากที่นาฬิกาน้ำถูกคิดค้นขึ้น ก็ยังมีข้อจำกัดคือ มีลักษณะเป็น Stop Watch มากกว่าที่จะบอกเวลาไปได้เรื่อยๆ เนื่องจากน้ำที่หมดภาชนะต้องคอยเติมอยู่เรื่อยๆ และในภูมิภาคที่หนาวเย็นจนน้ำเป็นน้ำแข็งก็ไม่สามารถใช้งานได้ นาฬิกาที่ใช้เทียนมาช่วยบอกเวลาจึงถูกคิดค้นขึ้น นาฬิกาเทียนนี้ไม่ปรากฎหลักฐานแน่ชัดว่ากลุ่มใดเป็นผู้คิดค้นขึ้น แต่จากหลักฐานที่พอจะระบุได้ก็คือถูกคิดค้นขึ้นในช่วงปี ค.ศ.520 มีระบุเกี่ยวกับนาฬิกาเทียนในบทกวีของชาวจีน หลักการทำงานไม่ซับซ้อนคือ ใช้ความยาวของแท่งเทียนที่สั้นลงเรื่อยๆเป็นตัวบอกเวลาเทียบกับเส้นที่ขีดไว้บนพื้นหลัง ซึ่งการละลายของแท่งเทียนก็ค่อนข้างจะคงที่ และสามารถใช้ได้แม้ในที่ปิด ไม่มีแสงแดด วันที่ฟ้ามีเมฆมาก หรือแม้แต่ในฤดูที่อากาศหนาวจัด นับเป็นอีกวิธีที่นำมาซึ่งการบอกเวลาที่พัฒนาขึ้น
แสงเทียนนอกจากให้ความอบอุ่นและแสงสว่างแล้วยังบอกเวลาเป็นนาฬิกาเทียนได้ด้วย
.
นาฬิกากลไกล (Mechanic Clock)
หลังจากเรารู้จักนาฬิกาในยุคโบราณกันไปแล้ว นาฬิกาที่เริ่มมีรูปร่างการทำงานเหมือนนาฬิกาในปัจจุบันก็เริ่มขึ้นในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 13 “นาฬิกา” มีการบันทึกอยู่ในโบสถ์ของประเทศอิตาลี สำหรับนาฬิกาที่เก่าแก่ที่สุดแตั้งอยู่ที่ อาสนวิหารซอลส์บรี (Salisbury Cathedral) ในสหราชอาณาจักร นาฬิกานั้นถูกสร้างขึ้นในปี ค.ศ. 1386 และยังเดินอยู่ถึงปัจจุบัน
หลักกลไกเพื่อประดิษฐ์นาฬิกานับเป็นก้าวสำคัญของการพัฒนา
.
นาฬิกาพกพา (Watch)
Peter Henlein เป็นตัวละครสำคัญของวงการนาฬิกาโลกเลยก็ว่าได้ เขาเป็นช่างทำกุญแจและช่างนาฬิกาชาวเยอรมันในช่วงยุค ค.ศ. 1500 ที่ประดิษฐ์นาฬิกาพกพาได้สำเร็จ แต่ถึงจะบอกว่าพกพาแต่มันมีน้ำหนักราว 1 กิโลกรัมเลยทีเดียว และเป็นที่รู้จักกันในนาม Watch 1505
นาฬิกาลูกตุ้ม (Pendulum Clock)
Christian Huygens นักฟิสิกส์ชาวดัตช์ ได้ประดิษฐ์นาฬิกาลูกตุ้ม ขึ้นในช่วงปี 1656 และมีการจดสิทธิบัตรไว้เป็นอย่างดีด้วย นอกจากนั้นเขายังทำการวิจัยเกี่ยวกับเรื่องนาฬิกาอีกมากมายและมีเขียนหนังสือที่ชื่อว่า Horologium Oscillatorium ขึ้นในปี 1673 ซึ่งนับเป็นก้าวสำคัญของการศึกษากลไกการทำงานทางด้านเครื่องกลในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 17
ลูกตุ้ม กลไกสำคัญของ Pendulum Clock
.
นาฬิกาลูกตุ้มที่เราเริ่มคุ้นตาแม้ปัจจุบันจะไม่ค่อยมีให้เห็นแล้ว
.
นาฬิกาควอตซ์ (Quartz Clock)
นาฬิกาควอตซ์ถูกสร้างขึ้นครั้งแรกของโลกในปี 1927 โดย Warren Marrison และ J.W. Horton นาฬิกาชนิดนี้เป็นนาฬิกาที่ใช้สัญญาณ Electronic Oscillator ซึ่งมีผู้เล่นสำคัญคือ ผลึกควอตซ์ที่สามารถสร้างความถี่ที่เรียกว่าความถี่เรโซแนนซ์ขึ้นเมื่อมีความต่างศักย์ไฟฟ้าไหลเข้าไป ความถี่นี้มีความสัมพันธ์กับพื้นที่หน้าตัดและความหนาของผลึก นับเป็นการคิดค้นหาค่าความถี่นำมาปรับใช้กับเรื่องของเวลาและนำมาประดิษฐ์เป็นนาฬิกาได้อย่างชาญฉลาด และมีความแม่นยำมากยิ่งขึ้น
ผลึกควอตซ์ ตัวแปรสำคัญของการสร้างสัญญาณนาฬิกา
.
จากนาฬิกาแดดในวันนั้น จนมาถึงปัจจุบันที่นาฬิกาไม่ได้เพียงแต่มีไว้บอกเวลา ยังมีการผนวกรวมสิ่งต่างๆให้นาฬิกาทำได้มากขึ้นไม่ว่าจะเป็นการเชื่อมต่อสมาร์ทโฟนเพื่อสามารถใช้งานแอปพิลเคชั่นต่าง ๆ กลายเป็น Smart Watch ที่หลาย ๆ คนรู้จักกันในวันนี้ มนุษย์ใช้เวลาในการพัฒนากันกว่า3,500ปี
Smartwatch ในปัจจุบันที่มีราคาตั้งแต่หลักร้อยไปจนถึงหลักหมื่น
.
เราได้เรียนรู้ ประวัติศาสตร์ของนาฬิกา แล้ว และโลกก็หมุนไป จนทำให้วันนี้มีคนมากมายอยากเป็นเจ้าของ Smart Watch ราคาหลักร้อยไปจนถึงราคาเรือนหมื่นก็มีเต็มไปหมด อย่างไรก็ตาม แม้คุณมีนาฬิการะดับเทพมากเพียงใด หากไม่มีเวลาเอาใจตัวเองและคนรอบข้างคุณแล้วล่ะก็ นาฬิกาเรือนนั้นก็ทำได้แค่บอกเวลาแต่ไม่สามารถสร้างคุณค่าทางเวลาให้คุณได้เลย มาเปลี่ยนนาฬิกาที่มีราคาของคุณเป็นคุณค่าทางเวลาต่อตัวเองและคนรอบข้างกันครับ
.
เรื่องที่คุณอาจสนใจ