Ambiguity effect
มีกล่องใบหนึ่ง ภายในบรรจุลูกบอลจำนวน 30 ลูก ลูกบอลมีทั้งหมด 3 สี มีสีแดงจำนวน 10 ลูก นอกนั้นเป็นสีเหลืองและสีเขียว รวมกัน 20 ลูก โดยไม่รู้ว่าอัตราส่วนระหว่างลูกบอลสีเหลืองและสีเขียวเป็นเท่าใด กติกาคือถ้าคุณสามารถเลือกได้ ระหว่าง
- ล้วงมือเข้าไปในกล่องหยิบลูกบอล ถ้าได้สีแดง จะได้เงินรางวัล 100 บาท
- ล้วงมือเข้าไปในกล่องหยิบลูกบอล ถ้าได้สีเหลือง จะได้เงินรางวัล 100 บาท
สองข้อข้างต้น ถ้าให้เลือกเพียงหนึ่งข้อ เรื่องนี้ไม่มีผิดมีถูก เป็นคุณจะเลือกข้อใด
Tik..Tok..Tik..Tok
.
.
.
.
.
.
.
.
คุณเลือกข้อ 1 เหมือนผมไหม
โดยปกติคนทั่วไปมักจะเลือกข้อหนึ่ง เหตุผลก็คือว่า ข้อ1เรามีข้อมูลที่#แน่นอนกว่า มีลูกบอลลูกสีแดงอยู่ทั้งหมด10ลูก คิดเป็นสัดส่วน 1ใน3 ถ้าเราตัดสินใจไม่เลือกสีแดง และเลือกเป็นสีเหลืองในข้อ2 เป็นไปได้ว่าสีเหลืองอาจจะมีแค่ลูกเดียว เพื่อป้องกันความเสี่ยง(จากการไม่รู้ข้อมูล)นี้ มนุษย์จึงตัดสินใจเลือกข้อแรกมากกว่าด้วยข้อมูลที่แน่นอนกว่า ทั้งๆที่ในความจริงก็เป็นไปได้ว่าสีเหลืองอาจจะมี19 ลูก มีสีเขียวเพียงลูกเดียวเท่านั้น ทำให้โอกาสของการหยิบลูกบอลได้สีเหลืองกลายเป็นเกือบ 2ใน3
.
.
ความไม่แน่ใจในข้อมูลที่เราไม่รู้นี้เองที่เรียกว่า “Ambiguity effect” เป็น จิตวิทยาอคติในการตัดสินใจรูปแบบหนึ่งจากผลของการขาดข้อมูลที่ครบถ้วน คือ เรามักจะเลือกผลลัพธ์ในทางที่ความน่าจะเป็นจะออกผลที่รู้แน่นอนมากกว่าทางที่ไม่แน่นอน (ไม่ใช่ดูที่ความน่าจะเป็นมากหรือน้อย)
เรื่องแบบนี้มีให้เห็นในการลงทุนเช่นกัน สำหรับการลงทุนที่คาดเดาผลตอบแทนได้ (แม้จะน้อยมากๆ) คนทั่วไปจึงมักลงทุนในสินทรัพย์ที่ให้ผลตอบแทนที่แน่นอนมากกว่าสินทรัพย์ที่คาดเดาผลตอบแทนไม่ได้ (เพราะขาดข้อมูลที่จะทำให้ตัดสินใจว่าจะลงทุนดีไหม)
.
.
ในทางกลับกัน คนที่พยายามย้ายตัวเองจากคนที่ลงทุนในสินทรัพย์ที่ได้ผลตอบแทนแน่นอน(ในอัตราที่ต่ำ) ไปยังฝั่งที่ไม่อาจคาดผลตอบแทนได้มักจะมาจากการทำการบ้านอย่างหนัก และผลของการทำการบ้านนั้นทำให้เขาได้ข้อมูลที่พอจะบอกได้ว่าเลือกลงทุนในสินทรัพย์ที่ได้ผลตอบแทนแน่นอน (ในอัตราที่ต่ำ) นั้นไม่คุ้มค่า จึงเปลี่ยนสินทรัพย์การลงทุน
.
ผลตอบแทนอาจสูงขึ้นจากการศึกษาการลงทุนที่มากขึ้น
.
สิ่งที่น่าสนใจอีกอย่างหนึ่งคือ ถ้าตัวเลือกที่มีทั้งหมดนั้นมีอัตราส่วนระหว่างผลตอบแทนต่อการลงทุนที่มากขึ้น ทั้งๆที่ข้อมูลต่างๆคงเดิม ก็ทำให้คนๆนั้นเปลี่ยนความคิดได้ เช่น จากโจทย์เดิมข้างต้น
- ล้วงมือเข้าไปในกล่องหยิบลูกบอล ถ้าได้สีแดง จะได้เงินรางวัล 100 บาท
- ล้วงมือเข้าไปในกล่องหยิบลูกบอล ถ้าได้สีเหลือง จะได้เงินรางวัล 100 บาท
จะเลือกข้อ1. ต้องจ่ายเงิน 70บาท ถ้าเลือกข้อ2. จ่ายเงิน10บาท เป็นคุณจะเลือกข้อไหน คุณรู้สึกอยากเลือกข้อ2.มากขึ้นกว่าตอนแรกไหม ถ้าใช่นั่นเป็นเพราะผลลัพธ์เกี่ยวข้องกับสิ่งที่คุณต้องลงทุน (คือเงินที่จ่าย) ในขณะที่โจทย์แรกให้เลือกฟรีๆ
.
.
มีบางเรื่องเหมือนกันที่ดูจะลบล้างทฤษฎีที่กล่าวมาข้างต้นไปทั้งหมดไม่ว่าเรื่องนั้นจะมีข้อมูลครบถ้วนมากหรือน้อยแค่ไหนก็ตาม ก็เมื่อคุณพบคนที่คุณคิดว่าใช่ และคิดว่าเขาเกิดมาเพื่อคุณ คุณเองก็เกิดมาเพื่อเขา คุณก็คงต้องเลือกคนๆนี้และเดินหน้าลุยจีบเธอ ไม่ว่าคุณจะมีข้อมูลเกี่ยวกับเขาน้อยสักแค่ไหน
.
.
เพราะอย่างน้อยก็ได้ชื่อว่าคุณพยายามแล้ว
และจะไม่นึกเสียใจเมื่อเวลาจะผ่านไปนานแค่ไหนก็ตาม
.
.