วิธีหลีกเลี่ยงการตัดสินใจผิดพลาด จากการเข้าใจ Focusing Effect
Focusing Effect คืออะไร เราต่างเคยเจอมาแล้วใช่ไหม
The Focusing Effect หรือที่เรียกว่า ผลกระทบจากการจดจ่อ หมายถึงแนวโน้มของมนุษย์ที่จะให้ความสำคัญกับสิ่งใดสิ่งหนึ่งมากเกินไป โดยมองข้ามปัจจัยอื่นๆ ที่อาจมีความสำคัญเช่นกัน ตัวอย่างของ The Focusing Effect ที่เจอกันบ่อยๆ เช่น เมื่อซื้อรถยนต์คันใหม่ เราอาจจะให้ความสนใจกับราคาของรถเป็นหลัก แต่มองข้ามปัจจัยอื่นๆ เช่น ค่าดูแลรักษา ค่าประกันภัย อัตราการสิ้นเปลืองน้ำมัน ฯลฯ ผลจากการมองแค่ปัจจัยเดียวนี้ อาจทำให้การตัดสินใจของเราคลาดเคลื่อนไปจากความเป็นจริง การระวังภาวะ The Focusing Effect จะช่วยให้เราพิจารณาปัจจัยต่างๆ ได้ครบถ้วนมากขึ้น ทำให้การตัดสินใจมีประสิทธิภาพมากขึ้น พร้อมกันนี้เรามี วิธีหลีกเลี่ยงการตัดสินใจผิดพลาด มาให้ลองปรับใช้กันด้วย ในชื่อตอนที่ว่า “วิธีหลีกเลี่ยงการตัดสินใจผิดพลาด จากการเข้าใจ Focusing Effect”
ปัญหาและสาเหตุของ The Focusing Effect
The Focusing Effect เป็นความล้าเอียงทางจิตวิทยาที่มีรากเหง้ามาจากหลายสาเหตุ หนึ่งในสาเหตุหลักคือ ข้อจำกัดของสมองมนุษย์ในการประมวลข้อมูลในปริมาณมากพร้อมกัน ทำให้มนุษย์มักจะมุ่งความสนใจไปที่ปัจจัยที่โดดเด่นหรือเด่นชัดที่สุดในสถานการณ์นั้นๆ โดยมองข้ามปัจจัยอื่นๆ ที่อาจมีความสำคัญเช่นกัน นอกจากนี้ ประสบการณ์และความรู้ที่จำกัดยังเป็นอีกสาเหตุหนึ่งที่ทำให้มนุษย์มองไม่เห็นมิติหรือมุมมองอื่นๆ ที่หลากหลาย
ผลจากการตกเป็นเหยื่อของ The Focusing Effect อาจนำไปสู่การตัดสินใจที่บกพร่องหรือคลาดเคลื่อนจากความเป็นจริง ยกตัวอย่างเช่น ในการเลือกที่พักอาศัย ถ้ามองแค่ปัจจัยด้านราคาเพียงอย่างเดียว อาจทำให้เลือกบ้านที่ราคาถูกแต่อยู่ในทำเลที่ไม่เหมาะสม ห่างไกลจากสถานที่ทำงาน ไม่มีสาธารณูปโภคที่สะดวกสบาย ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อเราภาพชีวิตในระยะยาว หรือในการเลือกอาชีพ หากมองเพียงเรื่องเงินเดือน แต่ละเลยปัจจัยอื่นๆ เช่น โอกาสเจริญก้าวหน้า สภาพแวดล้อมที่ทำงาน ก็อาจทำให้เสียโอกาสได้อาชีพที่เหมาะสมกับตนเอง
การตระหนักและหลีกเลี่ยง The Focusing Effect จึงเป็นสิ่งสำคัญ ที่จะช่วยให้เรามองเห็นภาพรวมได้ชัดเจนขึ้น และตัดสินใจอย่างรอบคอบบนพื้นฐานของข้อมูลครบถ้วนสมบูรณ์ ทีนี้เราจะลองมาแก้ปัญหาของสิ่งเหล่านี้ เพื่อที่เราจะได้ไม่ตกเป็นเหยื่อของ Focusing Effect กันครับ
ไล่กันไปที่ละตัวอย่างพร้อมวิธีแก้ปัญหา The Focusing Effect
The Focusing Effect นี้พอมี วิธีหลีกเลี่ยงการตัดสินใจผิดพลาด อยู่เหมือนกัน โดยแบ่งเป็นข้อๆประมาณ 5 ข้อดังนี้ ลองนำมาปรับใช้กัน
- ตระหนักถึงปัญหา
- พิจารณาปัจจัยต่างๆ อย่างรอบด้าน
- ขอคำปรึกษาจากผู้อื่น
- ใช้เทคนิคการตัดสินใจอย่างเป็นระบบ
- สลับหรือเปลี่ยนมุมมอง
1. การเลือกวิธีเดินทางไปทำงาน
- รับรู้ปัญหา : คุณอาจมองแค่ค่าใช้จ่ายเป็นปัจจัยเดียวในการเลือกวิธีเดินทางไปทำงาน
- พิจารณาปัจจัยอื่นๆ : ระยะทาง ระยะเวลาเดินทาง ความปลอดภัย ความสะดวกสบาย จำนวนการเปลี่ยนระบบขนส่งกี่ต่อ กี่ครั้ง ขึ้นลง มลภาวะ ฯลฯ
- ขอคำปรึกษาผู้อื่น : สอบถามเพื่อนร่วมงานที่เดินทางเส้นทางเดียวกันถึงข้อดีข้อเสียของวิธีต่างๆ หรือผู้ที่เดินทางมาจากโซนเดียวกันเขาเดินทางอย่างไรมีความเห็นอย่างไร
- ใช้เทคนิคตัดสินใจ : จัดลำดับความสำคัญของปัจจัย แล้ววิเคราะห์ทางเลือกต่างๆ อย่างรอบคอบ
- สลับสถานการณ์ : ลองคิดในมุมของบริษัทขนส่งสาธารณะ พวกเขาจะให้ความสำคัญปัจจัยใดในการให้บริการ
2. การเลือกโทรศัพท์มือถือรุ่นใหม่
- รับรู้ปัญหา : คุณอาจมองแค่ราคาหรือสเปกเครื่องเป็นปัจจัยเดียว
- พิจารณาปัจจัยอื่นๆ : ขนาด น้ำหนัก ความคงทน แบตเตอรี่ คุณสมบัติ ระบบปฏิบัติการ การรองรับอุปกรณ์เสริม ฯลฯ
- ขอคำปรึกษาผู้อื่น : สอบถามเพื่อนหรือบุคคลที่มีประสบการณ์ใช้โทรศัพท์รุ่นเดียวกัน
- ใช้เทคนิคตัดสินใจ : จัดลำดับความสำคัญของคุณสมบัติ แล้ววิเคราะห์ข้อดีข้อเสียของรุ่นต่างๆ
- สลับสถานการณ์ : ลองคิดถ้าตัวเองเป็นผู้ผลิตโทรศัพท์ จะให้น้ำหนักปัจจัยใดในการออกแบบสินค้า
3. การเลือกมหาวิทยาลัยเพื่อศึกษาต่อ
- รับรู้ปัญหา : เมื่อเลือกมหาวิทยาลัย คุณอาจมองเพียงชื่อเสียงหรืออันดับเป็นปัจจัยเดียว
- พิจารณาปัจจัยอื่นๆ : ต้องพิจารณาหลากหลายปัจจัยเช่น สาขาวิชา ค่าเล่าเรียน สิ่งอำนวยความสะดวก ทำเลที่ตั้ง โอกาสทางอาชีพหลังจบ ฯลฯ
- ขอคำปรึกษาผู้อื่น : ปรึกษาคนในครอบครัว ครูแนะแนว นักเรียนรุ่นพี่ หรือศิษย์เก่าของมหาวิทยาลัยนั้นๆ
- ใช้เทคนิคตัดสินใจ : จัดลำดับความสำคัญของปัจจัยต่างๆ แล้ววิเคราะห์ต้นทุนผลประโยชน์อย่างเป็นระบบ
- สลับสถานการณ์ : ลองคิดเสมือนเป็นผู้บริหารมหาวิทยาลัย จะพิจารณาปัจจัยอะไรในการรับนักศึกษา
4. การเปลี่ยนอาชีพการทำงาน
- รับรู้ปัญหา : คุณอาจมองเพียงเรื่องเงินเดือนเป็นปัจจัยสำคัญในการเลือกอาชีพใหม่ โดยมองข้ามปัจจัยอื่นๆ
- พิจารณาปัจจัยอื่นๆ : พิจารณาปัจจัยต่างๆ อย่างรอบด้าน เช่น ลักษณะงาน โอกาสก้าวหน้า สภาพแวดล้อมการทำงาน สวัสดิการต่างๆ ระยะทางการเดินทาง ความสมดุลชีวิตการทำงาน เป็นต้น
- ขอคำปรึกษาผู้อื่น : ปรึกษาบุคคลที่ทำงานในอาชีพหรือบริษัทนั้นๆ เพื่อรับฟังข้อดีข้อเสีย รวมถึงปรึกษาครอบครัว เพื่อนสนิท เพื่อรับฟังมุมมองที่หลากหลาย
- ใช้เทคนิคการตัดสินใจ : ใช้เทคนิคการวิเคราะห์ต้นทุนผลประโยชน์ (Cost-Benefit Analysis) จัดลำดับความสำคัญของปัจจัยต่างๆ เพื่อประเมินทางเลือกอย่างเป็นระบบ
- สลับสถานการณ์ดู : ลองสลับบทบาทเป็นนายจ้างหรือผู้บริหาร จะพิจารณาปัจจัยใดในการคัดเลือกพนักงาน เช่น ความรู้ความสามารถ ทัศนคติ ความคิดสร้างสรรค์ เป็นต้น
เรื่องเล็กๆไปถึงเรื่องใหญ่ๆยังนำมาแก้ไขได้ แล้วเรื่องใหญ่ในชีวิตคุณคิดแบบเดียวกันไหม
หากเรายังคงดำเนินชีวิตอย่างมองไม่เห็นปัญหานี้ ก็อาจต้องเผชิญกับความผิดพลาดและการตัดสินใจที่คลาดเคลื่อน ลองนำ วิธีหลีกเลี่ยงการตัดสินใจผิดพลาด ไปปรับใช้ดูเพราะ…
“ชีวิตนี้ไม่ได้มีปัจจัยเดียว แต่เป็นการรวมทุกเศษเสี้ยวจากปัจจัยนับพัน”
ด้วยปรากฏการณ์นี้การเลือกคู่ครองหรือแฟนสักคนจึงไม่ได้มองแค่เรื่อง หน้าตา หรือฐานะแต่เพียงอย่างเดียว แต่ยังต้องมองถึงภาพรวมทั้งหมด ไม่ว่าจะเป็นชีวิตหลังจากที่เป็นแฟนกัน หรือจนกระทั่งใช้ชีวิตไปถึงยามแก่ ว่าแค่เรื่องหน้าตากับฐานะ มันตอบโจทย์เราจริงๆแล้วใช่ไหม ลองเอา5ข้อแห่งวิธีแก้ไขไปปรับใช้ได้เหมือนกันนะนี่